Loading...
شما از نسخه قدیمی این مرورگر استفاده میکنید. این نسخه دارای مشکلات امنیتی بسیاری است و نمی تواند تمامی ویژگی های این وبسایت و دیگر وبسایت ها را به خوبی نمایش دهد.
جهت دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه به روز رسانی مرورگر اینجا کلیک کنید.

نقدی بر شناخت تاریخی دین

نقدی بر شناخت تاریخی دین

نقدی بر نظرات دین پژوهی آقای حسن اشکوری

یکی از مهمترین مباحثی که در شناخت ادیان مورد توجه قرار گرفته است روش شناسی دین می باشد. مقصود از روش شناسی، اتخاذ یک سبک برای پژوهش های دینی است که این سبک می تواند مبتنی بر تاریخ، عرفان، کلام، بررسی موتون مقدس و... باشد که البته یکی از میان این علوم، جهت گیری ها را سامان می بخشد. مثلا روش شناسی میرچا الیاده و جرج فریزر بر پایه گزارشات تاریخی بنا شده و دورکیم گرچه از تاریخ کمک می گیرد ضوابط جامعه شناسی را در دین پژوهی معیار قرار می دهد. افرادی مانند هیوم نیز گرچه نگاه تاریخی به دین می کنند اما معتقدات تاریخی را با مشی فلسفه تجربی در نقد دین به کار می گیرند. بحث در باب روش شناسی دین بسیار گسترده است که در این چند سطر نمی گنجد و هر خطی که عرض شد ساعت ها بحث و هزاران برگ می طلبد.

در بین نو اندیشان دینی، آقای حسن اشکوری، روش شناخت دین را بر پایه تاریخ بیان می کند و حتی قرآن را هم در بستر تاریخی محل رجوع می داند. در این روش محقق به تاریخ هر دین رجوع می کند و بر اساس تاریخ میان وقایع و حوادث داوری می کند و عقائد را واکاوی می کند. ریشه یابی عقائد در تاریخ و بررسی احکام شرعی در تاریخ دین اساس نظرات این نوع محقق را تشکیل می دهد. این روش گرچه جهت شناخت حکمت احکام و جلوگیری از برخی ظاهر گرایی ها خوب است اما به عنوان مبنا برای تحقیق ناقص است. باید توجه داشت که تاریخ دین غیر از خود دین به معنای تام آن می باشد که البته پیش از توضیح این مطلب باید در نظر داشته باشیم که ما در جهانی زندگی می کنیم که در بدو ورود به آن با برخی ارزش ها و ضد ارزش ها مواجه می شویم و حوزه قضاوت ما بر اساس آن ها شکل گرفته است پس با همین نگاه امروزی می خواهیم در مورد وقایعی نظر دهیم که به تمام ابعاد آن احاطه نداریم. مثلا مسائلی مانند برده و کنیز گرچه در ذهن هر انسان امروزی پذیرفته نیست اما در گذشته به عنوان یک اصل، در اداره اجتماع بوده و در تمام ادیان ابراهیمی هم به نوعی تایید شده است و در حال حاضر نیز در ابواب فقهی ما مطرح می شود. پس باید در مواجهه با گزارشات تاریخی با معیار های امروز برخورد نکرد که بر این اساس تاریخ دین نمی تواند معیار استنباط واقع شود. حال اینکه چرا تاریخ دین غیر از حقیقت دین است باید توجه داشت که تاریخ دین، مجموعه ای از رفتارهای دین داران است و به عبارتی تاریخ دین بررسی عملکردهای جوامع دینی است که گرچه در جای خود جهت آسیب شناسی مهم است اما برای شناخت دین ناقص است چرا که چه بسا اعمال جوامع دینی به سبب فاصله از متن دین به خطا رفته باشد و این خطا را به پای دین نباید گذاشت و نگاه تاریخی به دین نیز اگر معیار شود در گذر زمان جوامع به دلیل فاصله از متن دین بیشتر دچار خطا می شوند و در نهایت ریشه دین خشک خواهد شد. پس نگاه تاریخی به دین نه تنها غلط است بلکه موجب انفصال از متن می گردد. برای ادراک دین آن را باید از متن های مقدس با زبانی که سخن گفته تحلیل کرد. استفاده از تاریخ بسیار مهم و موثر در این پژوهش متن محور است اما نگاه تاریخی به متن ها بدون در نظر گرفتن مقاصد آن در بازه تاویل های مبتنی بر عقل و نقل موجب خطا می گردد. گرچه این سطور اندک، بسط بیشتری می طلبد اما چارت کلی نقد ارائه شده است.

ارسال نظر

خوش آمدید

سلام، من وحید زاهد هستم

توفیق تحصیل در رشته ادیان و عرفان در دوره کارشناسی ارشد را داشتم و در حال حاضر مشغول تبلیغ و ترویج مسائل بنیادی در حوزه  دین و فلسفه هستم

استفاده از مباحث مطرح در وبلاگ فقط با ذکر منبع بلا مانع است 

آمار

  • بازدید امروز: 31
  • بازدید دیروز: 22
  • بازدید کل: 33781